Proje Hakkında

Proje TÜBİTAK tarafından 2024 yılında desteklenmesine karar verilen kapsamlı araştırma projesidir. Bu araştırma kapsamında son yıllarda oldukça yaygınlaşan mikroplastikler ve etkileri geçmişten beri bilinen ağır metallerin birleşik etkileri ve birbirleri ile olan etkileşimleri anlaşılmaya çalışılırken ortak riskleri konusunda kapsamlı değerlendirmeler yapılmaktadır.

Araştırma kapsamında Marmara denizinden çeşitli kirlenme düzeylerine göre seçilen 10 istasyondan mevsimlik olarak alınan su, sediman ve plankton örneklerinden mikroplastikler ve ağır metaller tespit edilerek ilişkileri araştırılmaktadır. Ayrıca bu ilişki plastik atıklarla yaşayabilen organizmalardan oluşan, insan faaliyetleri nedeniyle meydana gelmiş bir ekosistem olan ve plastisfer bakımından da ele alınmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmaların birçoğu plastisferin ağır metallerin denizel ortamlarda taşınmasına aracılık eden vektörler olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum tek başlarına tehlikeli olan bu iki kirleticinin birleşik riskini artırmaktadır. Ayrıca bulundukları yerlerde ağırlıklarından dolayı hareketsiz olan ağır metallerin taşınmasını ve su kaynakları içerisinde yer değiştirmesine neden olduklarından kirletici kaynakların tahmini ve bertarafını da güçleştirmektedir.

24 ay sürecek olan bu proje kapsamında araştırma alanı olarak seçilen Marmara Denizi mevcut konumu itibari ile ülkemizde en fazla nüfus ve endüstrileşmeye bağlı kirlilik baskısı altında olan denizdir. Hattı zatında çok yakın zamanda bu baskının bir sonucu olduğu araştırmalara da yansıyan müsilaj olarak adlandırılan biyolojik kirlilik problemi ülke gündeminde bir süre yerini korumuştur. Halen daha mükerrerliği konusunda net bir tahmin yapılamazken geride kalan tablonun ne tip hasarlar bıraktığı da yapılan birçok çalışmaya rağmen tam anlamıyla ortaya koyulamamıştır. Bu baskı unsurları Marmara Denizi’ni bireysel veya kollektif kirleticiler bağlamında yapılacak çalışmalara uygun kılmaktadır.

Bu çalışma ülkemiz denizlerinde ilk defa yapılacak olması nedeni ile önemli bir eksikliği giderecektir. Ayrıca yoğun baskı altındaki Marmara denizi bu vesile ile hem mikroplastik, hem de ağır metal bağlamında taranmış olmasının yanında plastik parçacıklarındaki biyofilmlerden izole edilecek bakterilerdeki ağır metal direnç seviyeleri ile ortamdaki ağır metal konsantrasyonunun ilişkisiyle de plastiklerin başka bölgelerden taşınıp taşınmadığı ortaya koyulacaktır.  Nihayetinde bu çalışma ile hem iki popüler kirleticinin birbirleri ile olan interaksiyonuna yeni bir boyut kazandırılacak bakış açıları üretilecek hem de Marmara denizinin güncel durumu da ortaya çıkarılacaktır.